AML cearrbhachas in Éirinn: treoir Acht 2010 agus foinse cistí
Treoir reachtúil iomlán ar AML i gcomhthéacs cearrbhachais in Éirinn — Acht 2010 (leasaithe 2018/2021), tairseach CDD €2 000, cruthúnas foinse cistí, EDD do PEPanna, STR agus an t-aistriú ó AMLCU go GRAI ó 1 Iúil 2026.
Is é AML cearrbhachas Éire — foinse cistí an croí-oibleagáid dhlíthiúil a bhaineann le gach oibreoir cearrbhachais a chuireann seirbhísí ar fáil don imreoir Éireannach. Leagtar amach an creat reachtúil sin in An tAcht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) 2010 (Uimhir 6 de 2010), arna leasú ag Achtanna 2013, 2018 agus 2021 — agus ó 15 Samhain 2018, le Statutory Instrument 487/2018, tá soláthraithe seirbhísí cearrbhachais ina “ndaoine ainmnithe” faoin dlí sin. Sa treoir seo, féachfaimid ar cad is “duine ainmnithe” ann, conas a oibríonn an tairseach CDD €2 000, cad atá i gceist le cruthúnas foinse cistí, agus cén ról a bheidh ag GRAI ó 1 Iúil 2026.
Foláireamh cearrbhachais fhreagraigh: Is féidir le cearrbhachas a bheith andúileach agus díobhálach. Faigh tacaíocht saor in aisce: GamblingCare.ie | Saorghlao 1800 936 725 (24/7). 18+. Ceadúnaithe ag GRAI.
Clár ábhair
- Cad é AML cearrbhachas Éire agus cén dlí a rialaíonn foinse cistí?
- Duine ainmnithe: cén fáth a bhfuil baint aige le cearrbhachas?
- Measúnacht Riosca Gnó (BRA) — alt 30A
- Customer Due Diligence (CDD) — alt 33: an tairseach €2 000
- Dícheall Cuí Feabhsaithe (EDD) agus PEPanna — alt 37
- Monatóireacht leanúnach agus alt 36A
- Fíorú aoise 18+
- Tuarascáil Idirbhirt Amhrasta (STR) — alt 42
- Pionóis agus forfheidhmiú
- Cad atá ag athrú faoi GRAI / Acht 2024?
- Cad a chiallaíonn sé seo don imreoir Éireannach?
- Ceisteanna coitianta
- Conclúid
Cad é AML cearrbhachas Éire agus cén dlí a rialaíonn foinse cistí?
Tagraíonn AML (Anti-Money Laundering) don chreat dlíthiúil a choisceannn airgead neamhdhleathach a dhíbhealú trí ghnólachtaí dlisteanacha. In Éirinn, is é An tAcht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) 2010 (Uimhir 6 de 2010) an príomh-reachtaíocht. Sainmhínítear “sciúradh airgid” mar ghníomh a cheileann nó a athraíonn foinse neamhdhleathach airgid trí phróiseas “placement, layering, integration”. Baineann coireanna den sórt seo úsáid as earnálacha ina mbíonn mórán airgid á seasamh — agus gabhann cearrbhachas go soiléir san áireamh.
Ní beart pionóis ar imreoirí atá ann: is beart sláinte poiblí é. An cuspóir is go gcoiscfear ar oibreoirí a bheith ina gcainéal d’airgead coiriúil — agus go gcosnófar an t-imreoir dlisteanach ón dochar a dhéanann margadh truaillithe.
Pacáiste dlíthiúil iomlán
Leasaíodh Acht 2010 trí uair anuas le trasuíomh treoracha AE:
- Acht 2013 — chéad athbhreithniú ginearálta.
- Acht 2018 (Acht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid) (Leasú) 2018) — trasuíomh 4AMLD (Treoir AE 2015/849).
- Acht 2021 — trasuíomh 5AMLD (Treoir AE 2018/843): airgeadraí fíorúla, custodáin sparán criptea-airgeadra, Daoine Polaitiúil Nochta sa bhaile san áireamh.
- Statutory Instrument 487/2018 — ag cur soláthraithe seirbhísí cearrbhachais isteach faoi alt 25(1)(j) mar “dhaoine ainmnithe” ón 15 Samhain 2018.
Cé a riarann é?
Go dtí 1 Iúil 2026, is é Aonad Comhlíonta Frith-Sciúrtha Airgid (AMLCU) an t-údarás inniúil d’oibreoirí cearrbhachais — 51 Faiche Stiofáin, Baile Átha Cliath 2, D02 HK52; teil. +353 1 602 8400; r-phost antimoneylaundering@justice.ie; suíomh amlcompliance.ie. Tar éis 1 Iúil 2026, rachaidh Údarás Rialála Cearrbhachais na hÉireann (GRAI) in áit an AMLCU. Tugann FIU An Garda Síochána (trí GoAML) agus na Coimisinéirí Ioncaim (trí ROS) faoi Thuarascálacha Idirbhirt Amhrasacha (STR) a fháil agus a phróiseáil.
”Duine ainmnithe”: cén fáth a bhfuil baint aige le cearrbhachas?
Is “duine ainmnithe” (designated person) é gnólacht a bhfuil oibleagáid dhlíthiúil air bearta AML a chur i bhfeidhm — faoi alt 25 den Acht 2010. Roimh Samhain 2018, bhí Clubanna Príobháideacha Comhaltaí (PMCanna) le gníomhaíochtaí cearrbhachais ina ndaoine ainmnithe faoi alt 25(1)(h). Ó SI 487/2018, cuireadh gach soláthraí seirbhísí cearrbhachais leis faoi alt 25(1)(j).
Sainmhínítear “gambling services” per SI 487 agus 4AMLD: seirbhísí ina n-imrítear geall airgid i gcluichí seans — cluichí casino, cluichí pócar, idirbhearta geallchurtha — is cuma an bhfuil eilimint scile ann agus is cuma an mbíonn sé ar shuíomh fisiceach nó ar líne. Bíodh sé soiléir: oibreoir cianda a sheirbhíseann an t-imreoir Éireannach, fiú má tá a cheadúnas i Malta, sa RA nó i gCuraçao — is duine ainmnithe é faoi Acht 2010 agus caithfidh sé cloí leis na hoibleagáidí AML uile, go hiomlán.
Eisceachtaí (SI 487 §2): cluichí póca ag suíomh fisiceach lasmuigh casino nó PMC; crannchuir faoi Acht na gCluichí agus na gCrannchur 1956; innill chluiche (alt 43, Acht Airgeadais 1975) agus innill spraoi (alt 120, Acht Airgeadais 1992).
Brí phraiticiúil don imreoir
Is é an toradh praiticiúil ort mar imreoir: caithfidh an casino do chéannacht a fhíorú (KYC) sular féidir leat imirt le hairgead fíor. Beidh pas reatha nó ceadúnas tiomána ag teastáil, cruthúnas seolta (bille fóntais nó comhfhreagras Stáit le 6 mhí), agus — ag leibhéil airgeadacha níos airde — cruthúnas foinse cistí. Ní comhartha amhrais é seo ar do chuid: dá mbeadh an casino ag géilleadh duit gan na doiciméid sin a iarraidh, bheadh sé ag sárú an dlí féin.
Measúnacht Riosca Gnó (BRA) — alt 30A
Caithfidh gach duine ainmnithe — gach oibreoir cearrbhachais ina measc — measúnacht riosca gnó scríofa (BRA) a dhéanamh agus a choimeád cothrom le dáta faoi alt 30A den Acht 2010. Is é an BRA an bonn ar a cinntear leibhéal CDD do gach aicme custaiméirí. Ní mór féachaint ar fhachtóirí riosca ar a laghad:
- na cineálacha custaiméirí agus na tíortha ina bhfuil siad lonnaithe;
- na táirgí agus na seirbhísí a chuirtear ar fáil (geallchurtha spóirt, casino ar líne, cluichí beo, srl.);
- na cineálacha idirbhirt agus suimeanna tipiciúla;
- na bealaí seachadta — suíomh digiteach vs. siopa fisiceach vs. aip mhóibíleach.
Caithfear an Mheasúnacht Riosca Náisiúnta (NRA) — foilsithe ag an Roinn Airgeadais agus ag an AMLCU — a chur san áireamh. Ní mór ceadú bainistíochta sinsearaí a fháil don BRA, é a athbhreithniú gach bliain ar a laghad, agus tar éis aon athrú suntasach ar ghnó (táirge nua, margadh nua, comhrialú nua).
Customer Due Diligence (CDD) — alt 33: an tairseach €2 000
Leagann alt 33 den Acht 2010 amach an croí-oibleagáid AML: Customer Due Diligence (CDD) a dhéanamh ar gach custaiméir nuair a shroicheann idirbhearta leibhéal na tairsí. Is é CDD an próiseas fíoraithe a dheimhníonn céannacht an chustaiméara agus foinse a chuid airgid.
Cad atá san áireamh ag CDD?
Áirítear le CDD caighdeánach ceithre ghné:
- Aitheantas a fháil — pas reatha nó ceadúnas tiomána bailí.
- Cruthúnas seolta — bille fóntais nó comhfhreagras Stáit le 6 mhí d’aois.
- Fíorú neamhspleách — seic cárta dochair, fíorú leictreonach (GBG, Onfido, srl.).
- Foinse cistí (SoF) a bhunú — oibleagáid chaighdeánach faoi alt 33(2) i ngach cás CDD.
Caithfear taifid a choimeád ar feadh 5 bliana ar a laghad faoi alt 55.
An tairseach €2 000 — beachtas
Spreagann CDD nuair a shroicheann idirbhearta carnacha an chustaiméara €2 000 san iomlán — is cuma an i bhfoirm éarlaise, tarraingt siar nó buanna iarrtha atá ann. Cumhdaíonn an tairseach an dá threo: airgead a dhíolann an custaiméir leis an oibreoir agus airgead a dhíolann an t-oibreoir leis an gcustaiméir. Má dhéantar idirbheart aon-uaire os cionn €2 000, déantar CDD roimh an idirbheart sin.
Tá tairseach rianaithe níos ísle ann freisin: caithfidh oibreoirí caitheamh an chustaiméara a rianú ón uair a shroicheann sé €200, ionas gur féidir an tairseach €2 000 a aithint go beacht nuair a shroichtear é.
Treoir tionsclaíoch ar fhoinse cistí (SoF) agus foinse saibhris (SoW)
Os cionn na dtairseacha reachtúla, leagann cleachtas tionsclaíoch in Éirinn agus sa RA tairseacha táscacha breise amach:
| Cineál | Tairseach táscach | Cruthúnas tipiciúil | Foinse treorach |
|---|---|---|---|
| Source of Funds (SoF) — Foinse Cistí | ~€2 000/mí (éarlaisí carnacha) | Stub-thuarastail 1–3 mhí, ráiteas bainc 3 mhí, P21 / Form 11 | Alt 33(2) Acht 2010 + cleachtas IE/UK |
| Source of Wealth (SoW) — Foinse Saibhris | ~€5 000+ (éarlaisí carnacha) | Cuntas díolacháin réadmhaoine, oidhreacht, gairm bheatha, infheistíochtaí | Alt 37 Acht 2010 (EDD) + cleachtas IE/UK |
Pointe lárnach nach féidir a shéanadh: “recycled winnings” = neamh-leordhóthanach mar chruthúnas SoF. Ní cheadaítear buanna casino a úsáid mar an t-aon chruthúnas foinse cistí do nua-éarlaisí os cionn na dtairseacha. Caithfidh foinse seachtrach — ioncam fostaíochta, coigilteas, oidhreacht, díolachán maoine — a bheith ann. De ghnáth tugtar 30 lá don chustaiméir an doiciméadú a sholáthar.
Dícheall Cuí Feabhsaithe (EDD) agus PEPanna — alt 37
Is leibhéal níos doimhne imscrúdaithe é Dícheall Cuí Feabhsaithe (EDD) a chuirtear i bhfeidhm i gcásanna riosca níos airde faoi alt 37 den Acht 2010. Spreagann na cásanna seo a leanas EDD:
- Daoine Polaitiúil Nochta (PEP) — Airí, TDanna, breithimh, ardoifigigh stáit, ceannairí dlíthiúla — sa bhaile agus thar lear, mar aon lena dteaghlach díreach agus comhpháirtithe gar. Ó Acht 2021 (trasuíomh 5AMLD), cumhdaítear PEPanna náisiúnta na hÉireann freisin — gan idirdhealú idir “PEP eachtrach” agus “PEP náisiúnta” a thuilleadh.
- Custaiméirí i dtríú tíortha ardriosca — liosta AE agus FATF (féach amlcompliance.ie/high-risk-jurisdictions).
- Idirbhirt chasta, as cuimse mhór, faoi phatrún neamhghnách, nó gan cuspóir geilleagrach nó dlíthiúil follasach (alt 36A).
- Comhcheangal cianda gan fíor-láithriú fisiciúil (riosca níos airde de réir 5AMLD).
Éilíonn EDD trí bheart bhreise ar a laghad: ceadú bainistíochta sinsearaí éigeantach roimh chaidreamh gnó a thosú nó a leanúint; cruthúnas Foinse Saibhris (SoW) éigeantach; agus monatóireacht leanúnach níos déine ar chuntas an chustaiméara. Caithfidh nóta sa chomhad CDD a léiriú conas a deimhníodh stádas PEP — beidh sé ar fáil ag cigirí AMLCU agus GRAI le linn iniúchta.
Monatóireacht leanúnach agus alt 36A
Ní próiseas aon-uaire amháin é CDD. Leagann an tAcht 2010 oibleagáid leanúnach ar oibreoirí monatóireacht ar idirbhearta agus ar an gcaidreamh gnó iomlán a dhéanamh ar bhonn leanúnach. Spreagann an méid seo a leanas athbhreithniú láithreach:
- idirbhearta nach n-oireann do phróifíl airgeadais an chustaiméara (m.sh. cruthúnas ioncaim íseal ach éarlaisí móra);
- idirbhearta iolracha díreach faoi bhun na tairsí — an cleachtas “smurfing”;
- athrú tobann ar phatrún imeartha, go háirithe ag amanna neamhghnácha;
- modhanna íocaíochta neamhghnácha, mar ríomh-shparán nua-chláraithe nó criptea-airgeadra ó sparán anaithnid.
Faoi alt 36A, caithfidh an t-oibreoir an cúlra agus cuspóir idirbhirt a iniúchadh má tá sé casta, as cuimse mhór, faoi phatrún neamhghnách, nó gan cuspóir follasach. Toradh éigeantach: taifead scríofa den iniúchadh agus cinneadh — leanúint ar aghaidh, STR a chur isteach, nó an caidreamh gnó a chríochnú.
Fíorú aoise 18+
Tá gach imirt cearrbhachais airgid in Éirinn srianta do dhaoine 18 bliain d’aois nó níos sine — gan eisceacht ar bith. Tá foinse dlí aige in alt 41 d’Acht na nGeall 1931 agus, anois, in Acht Rialála Cearrbhachais 2024 mar cheanglas reachtúil iomlán. Tagann an riail aoise san áit chéanna le CDD: caithfidh an t-oibreoir céannacht agus dáta breithe a sheiceáil roimh an gcéad idirbhirt airgid fhíor — go háirithe in idirbhirt chianda. Má chlárann mionaoiseach agus má dhéanann sé éarlais, caithfear na cistí a thabhairt ar ais agus an cuntas a dhúnadh láithreach. Faoi Acht 2024, féadann GRAI fíneálacha riaracháin a ghearradh ar oibreoirí a theipeann ar an gceanglas seo — suas le €20M nó 10% den láimhdeachas, cibé acu is mó.
Tuarascáil Idirbhirt Amhrasta (STR) — alt 42
Má bhíonn ag an oibreoir fios, amhras nó forais réasúnacha amhrais go bhfuil duine páirteach i sciúradh airgid nó i maoiniú sceimhlitheoireachta, caithfidh sé Tuarascáil Idirbhirt Amhrasta (STR) a chur isteach gan moill — faoi alt 42 den Acht 2010. Ní rogha é seo: is ceanglas dlíthiúil é nach féidir a sheachaint.
Cá dtuairiscítear?
Cuireann an MLRO (Money Laundering Reporting Officer) den oibreoir STRanna isteach chuig dhá chomhlacht ag an am céanna:
- FIU An Garda Síochána trí GoAML — fiu-ireland.ie/Home.
- Coimisinéirí Ioncaim trí ROS — www.ros.ie.
Tá an dá thuarascáil éigeantach — ní leor ceann amháin díobh aige féin.
Toirmeasc “tipping off” — alt 49
Faoi alt 49, ní cead don oibreoir ná d’aon fhostaí an custaiméir a chur ar an eolas go bhfuil STR curtha isteach faoi, nó á chur isteach. Is cion coiriúil é “tipping off”: pionós suas le 5 bliana príosúin (alt 49(4)). Cuirtear STRanna faoi rún chuig an MLRO agus chuig FIU — ní chead labhairt faoi le haon duine eile lasmuigh de sin.
Pionós ar mhainneachtain STR a chur isteach
Is cion coiriúil é mainneachtain STR a chur isteach faoi alt 42(8): suas le 5 bliana príosúin agus fíneáil neamh-uasta ag breithniú coiriúil. Anuas air sin, faoi Acht Rialála Cearrbhachais 2024, féadann GRAI fíneáil riaracháin suas le €20M nó 10% den láimhdeachas a ghearradh ar an oibreoir céanna.
Pionóis agus forfheidhmiú
Leagtar amach trí shraith pionós sa chreat AML reatha — coiriúil, riaracháin, agus ceadúnaithe:
| Riail / Oibleagáid | Alt dlí | Pionós uasta |
|---|---|---|
| Sciúradh airgid go díreach | Alt 7 / alt 11, Acht 2010 | 14 bliana príosúin + fíneáil neamh-uasta |
| Mainneachtain STR a chur isteach | Alt 42(8), Acht 2010 | 5 bliana príosúin + fíneáil neamh-uasta |
| "Tipping off" — fógra don chustaiméir faoi STR | Alt 49(4), Acht 2010 | 5 bliana príosúin + fíneáil neamh-uasta |
| Mainneachtain BRA / CDD / EDD | Ailt 30A, 33, 37, Acht 2010 | 5 bliana príosúin + fíneáil neamh-uasta |
| Sárú riaracháin (Acht 2024 + GRAI) | GRAI, Acht Rialála Cearrbhachais 2024 | €20M nó 10% den láimhdeachas (cibé acu is mó) + cúlghairm cheadúnais |
Faoi ailt 60 agus 108 den Acht 2010, déanann cigirí AMLCU iniúchtaí gan choinne ar oibreoirí cearrbhachais, ag díriú go háirithe ar thaifid BRA, CDD agus STR. Tar éis 1 Iúil 2026, bainfidh GRAI úsáid as cumhachtaí comhchosúla — treisithe le fíneálacha riaracháin, liosta poiblí d’oibreoirí mídhleathacha, agus cumhacht cúlghairmthe ceadúnais.
Cad atá ag athrú faoi GRAI / Acht 2024?
Tá athruithe suntasacha ag teacht ar an gcreat AML don earnáil cearrbhachais in Éirinn. Rachaidh GRAI in áit an AMLCU mar an t-údarás inniúil AML d’oibreoirí cearrbhachais ón 1 Iúil 2026 — an dáta a bheidh ceadúnais B2C Remote Betting agus Remote Gaming i bhfeidhm.
Tá trí athrú mhóra le bheith ar an gcreat úr:
- Scóip “designated person” níos leithne: tá “casino” agus “PMC” mar chatagóirí ar leith á n-athchóiriú agus “gambling service provider” (sainmhíniú 4AMLD níos leithne) á chur ina n-áit. Caithfidh gach oibreoir a scóip nua a athbhreithniú agus a chlár AML a nuashonrú dá réir.
- “Suspicious gambling pattern” — nóis nua: nuair a bhíonn patrún cearrbhachais amhrasa ann, caithfidh an t-oibreoir (a) stop a chur le híocaíochtaí, (b) fógra i scríbhinn a thabhairt don chustaiméir, (c) GRAI a chur ar an eolas, (d) An Garda Síochána (Ceannfort) a chur ar an eolas, agus (e) fanacht le ceadú GRAI sular féidir buanna a íoc. Téann sé seo níos faide ná an STR clasaiceach amháin.
- Clár cuntas-shealbhóirí: caithfidh gach oibreoir cianda clár a choimeád le hainm, seoladh agus dáta breithe gach custaiméara — comhairle le ceanglas CDD reatha.
Coimeádfaidh AMLCU a ról inniúil go dtí dáta tosaigh GRAI. Treoirlínte AML nua ó GRAI ag teacht tar éis 1 Iúil 2026 [le deimhniú ar grai.ie].
Cad a chiallaíonn sé seo don imreoir Éireannach?
Is minic a chuirtear iontas ar imreoirí nuair a iarrtar cáipéisíocht orthu. Bíodh sé soiléir: KYC agus iarrataí foinse cistí ní comharthaí amhrais iad — is comharthaí comhlíonadh dlí iad ar thaobh an oibreora. Seo na pointí is praiticiúla don imreoir Éireannach:
- KYC = caighdeánach: iarrfar pas nó ceadúnas tiomána agus bille fóntais (le 6 mhí) ar gach imreoir roimh imirt airgid fhíor.
- Tairseach €2 000: nuair a shroicheann do thaifead iomlán €2 000 (éarlaisí nó tarraingí siar), iarrfar CDD iomlán — aitheantas, cruthúnas seolta agus cur síos foinse cistí.
- Cruthúnas SoF a ullmhú roimh ré: coimeád stub-thuarastail ó na trí mhí dheireanacha, ráiteas bainc trí mhí, agus foirm cánach P21 nó Form 11.
- “Recycled winnings” = ní leor: ní féidir buanna casino amháin a úsáid mar an t-aon chruthúnas SoF. Ní mór foinse seachtrach — ioncam, coigilteas, oidhreacht — a chruthú go soiléir.
- Más PEP tú: más TD, Aire, breitheamh, ardoifigeach stáit nó duine teaghlaigh dlúth, ní mór an t-oibreoir a chur ar an eolas agus EDD níos doimhne a dhéanamh — Foinse Saibhris san áireamh.
- Modhanna íocaíochta: tá cosc ar chártaí creidmheasa i gcearrbhachas ó Feabhra 2026 (Acht Rialála Cearrbhachais 2024). Bain úsáid as Revolut, Trustly Open Banking, Apple Pay, Google Pay, cárta dochair Visa/Mastercard nó paysafecard.
- GDPR: féadann tú sleachta CDD a iarraidh ón oibreoir trí Subject Access Request.
Ceisteanna coitianta
Conclúid
Léiríonn an treoir seo nach rud teibí é AML cearrbhachas Éire — foinse cistí: is creat reachtúil beo, feidhmiúil é a bhunaítear ar Acht 2010 (Uimhir 6 de 2010, arna leasú 2018 agus 2021) agus ar Statutory Instrument 487/2018 — a chuir oibreoirí cearrbhachais isteach mar dhaoine ainmnithe ón 15 Samhain 2018. Tairseach CDD €2 000, rianú ón €200, treoir tionsclaíoch SoF ~€2 000/mí agus SoW ~€5 000+; buanna ath-infheistithe ní leor mar chruthúnas foinse; EDD éigeantach do PEPanna agus do thíortha ardriosca; STR chuig FIU An Garda Síochána (GoAML) agus Coimisinéirí Ioncaim (ROS) araon — an dá thuarascáil éigeantach. Ón 1 Iúil 2026, glacfaidh GRAI na cumhachtaí forfheidhmithe AML ó AMLCU — le fíneálacha suas le €20M agus le cúlghairm cheadúnais.
Don imreoir Éireannach: bí ullmhaithe KYC agus SoF a sholáthar; coimeád doiciméid ioncaim ar fáil roimh ré; bain úsáid as modhanna íocaíochta ceadaithe amháin (gan cárta creidmheasa ó Feabhra 2026); agus seiceáil go bhfuil ceadúnas GRAI ag d’oibreoir tar éis Iúil 2026. Is creat é seo a cosnaíonn tú — ní a chuireann bac ort.
Foláireamh cearrbhachais fhreagraigh: Is féidir le cearrbhachas a bheith andúileach agus díobhálach. Faigh tacaíocht saor in aisce: GamblingCare.ie | Saorghlao 1800 936 725 (24/7). 18+. Ceadúnaithe ag GRAI.